Uticaj kontinuiranog multidisciplinarnog programa rehabilitacije na kliničke ishode kod bolesnika sa akutnim ishemijskim moždanim udarom nakon mehaničke trombektomije
Autori:
Bingmeng Chen, Chenyi Zhou, Qinqye Jin
Preuzmite ceo članak u PDF formatu
Uvod/Cilj. Akutni ishemijski moždani udar ostaje značajan uzrok dugotrajne onesposobljenosti, a optimalna rehabilitacija nakon mehaničke trombektomije je i dalje predmet istraživanja. Cilj ove prospektivne randomizovane kontrolisane studije bio je da proceni da li je kontinuirani multidisciplinarni program rehabilitacije (continuous multidisciplinary rehabilitation – CMR program), započet u roku od 24–72 sata nakon mehaničke trombektomije i nastavljen tokom 3 meseca, povezan sa poboljšanim neurološkim i funkcionalnim ishodima. Metode. Ukupno 100 bolesnika sa akutnim ishemijskim moždanim udarom, koji su podvrgnuti mehaničkoj trombektomiji između oktobra 2021. i oktobra 2024. godine, nasumično je raspoređeno (1 : 1) ili u CMR grupu ili u kontrolnu grupu (control group – CG) (obe po 50 bolesnika). Bolesnici u CG primali su rutinski postproceduralni tretman i medicinsku negu, dok su bolesnici u CMR grupi, pored rutinske nege, primali i strukturirani multidisciplinarni program rehabilitacije. Primarni ishod bio je rezultat na skali National Institutes of Health Stroke Scale – NIHSS nakon 3 meseca. Sekundarni ishodi uključivali su Fugl-Majerovu procenu (Fugl-Meyer Assessment – FMA), Bartelov indeks (Barthel Index – BI), Montrealsku kognitivnu procenu (Montreal Cognitive Assessment – MoCA), Skalu za procenu motorike (Motor Assessment Scale – MAS), zadovoljstvo bolesnika, učestalost komplikacija i povoljnu prognozu. Longitudinalne promene analizirane su korišćenjem analize varijanse (analysis of variance – ANOVA) mešovitog dizajna sa ponovljenim merenjima. Rezultati. Demografske i kliničke karakteristike na početku istraživanja bile su ujednačene između grupa (sve p > 0,05). U poređenju sa CG, CMR grupa je pokazala značajno veća poboljšanja u MoCA, MAS, FMA, BI i NIHSS rezultatima nakon 1 i 3 meseca od intervencije (sve p < 0,05). Pored toga, u CMR grupi zabeležena je značajno veća stopa zadovoljstva bolesnika i povoljne prognoze, kao i značajno niža incidencija komplikacija (p < 0,05). Zaključak. CMR program započet u roku od 24–72 sata nakon mehaničke trombektomije i održavan tokom 3 meseca bio je povezan sa poboljšanim kratkoročnim neurološkim, kognitivnim, motoričkim i funkcionalnim oporavkom. Uočena poboljšanja treba tumačiti kao kumulativne efekte kontinuirane rehabilitacije, a ne samo kao posledicu njenog ranog započinjanja.